WYSOKA SOMATYKA
Mleko oprócz składników odżywczych i wody zawiera także komórki somatyczne, tj. obumarłe komórki, których źródłem jest tkanka gruczołowa wymienia. Liczba komórek somatycznych (LKS) stanowi odzwierciedlenie stanu zdrowia wymienia.
LKS a opłacalność produkcji
W Polsce do klasy ekstra można zakwalifikować mleko, zawierające w 1 ml do 400 tyś. komórek somatycznych. Nie oznacza to jednak, że niższa LKS świadczy o idealnej kondycji stada.
Wykazano, że 200-300 tyś. komórek somatycznych/1 ml mleka wskazuje, że na infekcje u około 30% stada. Natomiast 300-400 tyś. komórek somatycznych/1 ml mleka wskazuje na infekcję u około 40% stada.
Taka sytuacja ma negatywny wpływ na opłacalność produkcji, m.in. poprzez wpływ na wydajność mleczną – oszacowano, że mastitis może zmniejszyć ją nawet o 900 kg mleka/ laktację[1].
Obliczono, że hodowca borykający się z mastitis u krów traci ok. 60 euro (tj. blisko 250 zł) /szt./rok [2]
Czynniki żywieniowe wpływające na układ odpornościowy
Aby móc zwiększyć odporność krów na infekcje gruczołu mlekowego niezbędne jest zapewnienie im prawidłowo skomponowanej dawki żywieniowej, zarówno pod względem składu, jak i ilości, dopasowanej do potrzeb (stanu fizjologicznego, kondycji). Na funkcjonowanie układu odpornościowego wpływa m.in.
- miedź, która pomaga zwalczać infekcje i choroby,
- cynk – ważny dla produkcji keratyny, która wyściela wnętrze kanału strzykowego i pomaga chronić przed mikroorganizmami, które mogą powodować zapalenie,
- selen – aktywuje komórki odpornościowe, stanowi ochronę antyoksydacyjną.
Wyjątkowym wsparciem dla układu immunologicznego jest również witamina E, której niedobór zmniejsza zdolność układu odpornościowego do reagowania na mikroorganizmy zakaźne. Jej głównym źródłem są pasze. Niestety ilość witaminy E w roślinie zmniejsza się wraz z jej dojrzewaniem oraz wydłużaniem okresu przechowywania pasz. W związku z tym należy szczególnie zadbać o wątrobę – narząd, odpowiedzialny za wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i przechowywanie witaminy E.
Kondycja wątroby a liczba komórek somatycznych
Chcąc wspierać odporność należy wspierać wątrobę, która jest jednym z organów przystosowanym do wykrywania patogenów dostających się do organizmu. Niestety uszkodzona, stłuszczona wątroba nie może w pełni realizować powierzonych jej zadań. Jeśli jest ona w nieoptymalnej kondycji dochodzi m.in. do zwiększenia ryzyka infekcji odpowiedzialnych za wysoką LKS. W takiej kondycji usposabia do zapaleń gruczołu mlekowego i metritis.
Dlaczego kluczowe jest zapewnienie krowom, szczególnie wysokowydajnym, dawki żywieniowej bogatej w składniki mające wpływ na pracę wątroby. W tej roli egzamin zdaje
Dawka: 20 g/szt./dzień
(minimalny okres stosowania – okres zasuszenia oraz pierwszej setki laktacji)
Ta wysoce skoncentrowana mieszanka ziołowa może zapobiegać zespołowi stłuszczenia wątroby, poprawia wydalanie toksyn i metabolitów z organizmu. Dzięki swoim właściwościom pozwala na zmniejszenie LKS w mleku; „efektem ubocznym” stosowania tego dodatku jest zwiększenie wydajności mlecznej.
[1] Prasomsri P. 2022. Effect of lameness on daily milk yield in dairy cow. The Thai Journal of Veterinary Medicine 52(4):679-687. [2] O’Brien B. 2020. Milk Quality Mastitis and SCC. Teagasc, 31: 182-190.