Kokcydioza owiec, kóz
KOKCYDIOZA OWIEC I KÓZ
Kokcydioza jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych chorób układu pokarmowego w systemach produkcji kóz, owiec. Została opisana w kilku regionach i krajach w Europie, Afryce, Azji i Ameryce. Jest ogólnoświatowym problemem powodowanym przez rodzaj Eimeria, tj. pierwotniakowe pasożyty wewnątrzkomórkowe komórek nabłonka jelita. Powodują one poważne straty ekonomiczne. W większości systemów produkcji, wszystkie lub prawie wszystkie zwierzęta są narażone na zarażenie niektórymi gatunkami Eimeria spp, chociaż większość infekcji jest niewidoczna.
Kokcydioza jest złożonym, wieloczynnikowym problemem. Choroba zależy od różnych stresów, na które narażona jest jednostka – środowiska, stopnia zanieczyszczenia i narażenia na infekcję.
Etiologia
Co najmniej 13 gatunków Eimeria zaraża owce. Jednak tylko 2 są uważane za patogenne – E. crandallis i E. ovinoidalis (najbardziej patogenne). Z wyjątkiem E gilruthi, wszystkie gatunki kokcydiów owiec są uważane za specyficzne dla żywiciela (rozwój stenokseniczny), a zatem nie zarażają również bydła, kóz ani drobiu.
Gatunki Eimeria u kóz różnią się od tych występujących u owiec. Obecnie rozpoznano 13 gatunków Eimeria u kóz. Spośród nich, E. ninakohlyakimovae i E. arloingi są uważane za najbardziej patogenne i często najbardziej rozpowszechnione.
Objawy
Owce: Większość objawów klinicznych występuje u jagniąt w wieku 4-8 tygodni. Ostre infekcje skutkują nagłym wystąpieniem biegunki (w przypadku E. ovinoidalis, mogą być krwawe), u zwierząt obserwuje się otępienie i bólu brzucha. Symptomem choroby bywa:
- odwodnienie,
- zmniejszenie spożycia paszy,
- spowolnienie tempa wzrostu,
- znaczna utrata masy ciała.
Kozy: Z reguły objawy kliniczne kokcydiozy występują u koźląt między 5 a 8 tygodniem życia.
W przypadku większości osesków infekcja jest niewidoczna. Podostre i ostre zakażenie diagnozowane jest na podstawie takich symptomów jak:
- zmniejszony apetyt,
- spowolnione tempo wzrostu,
- stercząca sierść,
- kał o konsystencji pasty.
U kóz zmagających się z ostrą postacią kokcydiozy obserwuje się biegunkę (bywa, że z krwią), osłabienie wynikające m.in. z braku łaknienia.
Śmiertelność z powodu kokcydiozy może wynosić nawet 50% koźląt, a te, które nie umierają, cierpią na znaczne zahamowanie wzrostu, co powoduje straty ekonomiczne. Tym ogromnym stratom można zapobiec dzięki prawidłowej diagnozie gatunków Eimeria i ich odpowiedniej profilaktyce [1].
Zapobieganie i leczenie
W hodowli owiec i kóz orężem w walce z kokcydiozą są kokcydiostatyki. Podaje się je wszystkim zwierzętom narażonym na infekcje, bez względu na fakt, czy objawy kliniczne się pojawiły, czy też nie. Warto podkreślić, że kokcydiostyki to antybiotyki lub chemioterapeutyki, których przedawkowanie prowadzi do zatruć. Dlatego rosnącą popularnością cieszą się alternatywne rozwiązania, które poza skutecznością, wyróżniają się bezpieczeństwem stosowania.
Od dawna wiadomo, że regularne uwzględnianie czosnku, oregano w diecie zwierząt pozwala uchronić stado przed kokcydiozą. Szukając skutecznych rozwiązań warto zwrócić uwagę na fitobiotyki na bazie ziół ajurwedyjskich, które cechują się wyższą zawartością składników aktywnych niż te rosnące w klimacie umiarkowanym. Odpowiednie kombinacje tych ziół są w stanie znacząco zmniejszyć problem kokcydiozy. Znaleźć je można m.in. w:
Dawka: 3 g / sztukę / dzień (co najmniej przez okres 4 tygodni)
[1] Ruiz A., Molina J. M. 2019. Coccidiosis in Goat (Capra hircus). W: Coccidiosis in Livestock, Poultry, Companion Animals, and Humans. Pod red. J. P. Dubey, CRC Press, s. 13.