Salmonelloza

Salmonelloza to choroba wywoływana przez bakterie z rodzaju Salmonella. Znanych jest ponad 2500 serotypów, z czego niektóre są groźne dla zdrowia ptaków, a inne – choć same nie wywołują ciężkich objawów u drobiu – stanowią ogromne zagrożenie dla ludzi. Do najczęściej spotykanych serotypów należą S. enteritidis (SE) i S. typhimurium (ST).

Szacuje się, że rocznie na całym świecie odnotowuje się od 200 milionów do 1 miliarda przypadków zakażeń Salmonella, z czego 93 mln przypadków to zapalenie żołądka i jelit, a 155 000 to zgony[1]. Odnotowuje się wpływ salmonellozy na gospodarkę; na przykład w USA zakażenia tego typu pochłaniają około 4,1 mld dolarów[2], w Australii 811 mln dolarów australijskich[3]. W UE skutki gospodarcze wynikające z salmonellozy to ok. 170 mln do 3,3 mld euro/rok[4].

  • ŹRÓDŁA ZAKAŻENIA: Salmonella spp. to Gram-ujemna, nie tworząca przetrwalników pałeczka należąca do rodziny Enterobacteriaceae. Salmonella jest fakultatywnie beztlenową pałeczką wewnątrzkomórkową o długości komórki od 2 do 5 µm. Większość Salmonella rośnie zazwyczaj w temperaturach od 5 do 45 °C, a optymalny zakres pH wynosi od 6,5 do 7,5. Nasilenie zakażenia Salmonella zależy od wielu czynników, w tym wieku gospodarza, odporności gospodarza, obecności współzakażeń, stresu środowiskowego, dawki zakażającej. Starsze ptaki są zazwyczaj mniej podatne na salmonelozę, nawet przy stężeniu 10^6 CFU/ml S. typhimurium(5). Bakterie Salmonella mogą przetrwać w bardzo trudnych warunkach środowiskowych, m.in. w odchodach ptaków nawet przez rok.

Salmonella występuje na całym świecie i jest endemiczna na obszarach, gdzie prowadzi się hodowlę zwierząt. Serotypy również różnią się pod względem rozmieszczenia na świecie, przy czym ST i SE są powszechne wszędzie. W trakcie cyklu produkcyjnego drób może zostać zakażony bakterią Salmonella różnymi drogami, w tym poprzez kontakt z nosicielami, takimi jak gryzonie, koty i owady. Do przenoszenia bakterii Salmonella przyczynia się również skażona pasza, ściółka, woda.

Zanieczyszczenie jaj bakterią Salmonella może nastąpić na dwa sposoby, mianowicie horyzontalnie i wertykalnie:

  • W przypadku przenoszenia horyzontalnego lub fekalno-oralnego jaja zostają zanieczyszczone poprzez przenikanie przez skorupkę z kolonizowanego przewodu pokarmowego. Zanieczyszczone odchody przenoszą patogen na jaja podczas lub po złożeniu jaj.
  • W przypadku przenoszenia wertykalnego lub transowarialnego zakażenie następuje przed złożeniem jaja. Zakażenie pochodzi z narządów rozrodczych, takich jak jajnik i jajowód. W rezultacie bakterie dostają się do jaja jeszcze przed utworzeniem się skorupki w jajowodzie[6].
Zapobieganie

Co zrobić gdy letnie upały dają się we znaki?

Większość serotypów Salmonella nie wywołuje ostrych objawów u starszych ptaków, jednak młode i osłabione stada są szczególnie narażone.

U dorosłych ptaków w wyniku zakażenia dochodzi do zmniejszenia produkcji jaj, zmniejszenia spożycia paszy i wody. Warto podkreślić, że wiele dorosłych ptaków może nie wykazywać oczywistych objawów, ale nadal może rozprzestrzeniać bakterie.

U młodych ptaków, u których bakteria sieje spustoszenie w organizmie, obserwuje się takie objawy jak: odwodnienie, zmniejszony apetyt, opuchnięte stawy, problemy z oddychaniem, zahamowanie wzrostu i osłabienie, biegunkę. W ciężkich przypadkach dochodzi do wysokiej śmiertelności.

U indyków S. arizonae może powodować dodatkowo objawy neurologiczne.

Zapobieganie i kontrola

Ponieważ leczenie antybiotykami nie eliminuje bakterii ze stada, kluczowe znaczenie ma profilaktyka i bioasekuracja. Do najważniejszych działań zapobiegawczych należą:

*zakup ptaków i jaj z certyfikowanych stad wolnych od Salmonella,

*dezynfekcja sprzętu, kurników i inkubatorów,

*kontrola gryzoni, owadów i dzikich ptaków,

*podawanie wody z bezpiecznego źródła i jej uzdatnianie,

*stosowanie paszy granulowanej, chronionej przed ponownym zanieczyszczeniem,

*ograniczenie ruchu ludzi, sprzętu i zwierząt między stadami,

*szczepienia niosek przeciwko  enteritidis.

 

Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że powlekany kwas masłowy znacznie zmniejsza liczbę bakterii Salmonella w jelicie ślepym, daje nadzieję na kontrolowanie zakażeń Salmonella u zwierząt gospodarskich. Maślan wapnia dostarcza energii komórkom jelita grubego i wspiera zdrowie jelit; jego mechanizm przeciwdziałania Salmonelli polega przede wszystkim na bezpośrednim oddziaływaniu kwasu masłowego uwalnianego w jelicie. Zwiększone stężenie maślanu w komórkach zakłóca zdolność bakterii Salmonella do ekspresji genów niezbędnych do inwazji komórek nabłonkowych gospodarza. Dlatego by zmniejszyć ryzyko salmonellozy zaleca się: Butifour CCB (podwójna zalecana dawka stosowana w sytuacji stad wolnych od serotypów Salmonella).

W walce z salmonellozą pomocne są również fitobiotyki. Niektóre z nich zawierają związki, które hamują rozwój bakterii Salmonella. Niektóre fitobiotyki mogą stymulować układ odpornościowy i zwiększać produkcję czynników odpornościowych, pomagając ptakom zwalczać infekcje. Szukając skutecznego oręża przeciw salmonellozie warto sięgnąć po Herb-All Gut bądź Herb-All Cocc-X. Oba dodatki wyróżniają się właściwościami przeciwbakteryjnymi, z tym że drugi z wymienionych posiada silniejsze działanie przeciwbakteryjne przeciwko enterobakteriom.

[1] Lamichhane B., Mawad A. M. M., Saleh M., i in. 2024. “Salmonellosis: An Overview of Epidemiology, Pathogenesis, and Innovative Approaches to Mitigate the Antimicrobial Resistant Infections.” Antibiotics 13(1): 76. [2] USDA. 2021. Cost Estimates of Foodborne Illnesses. U. S. Department of Agriculture (USDA) Economic Research Service. https://www.usda.gov. [3] Simpson K. M. J., Hill‐Cawthorne G. A., Ward M. P., Mor S. M. 2018. Diversity of Salmonella Serotypes From Humans, Food, Domestic Animals and Wildlife in New South Wales, Australia. BMC Infectious Diseases 18(1): 623. [4] Majowicz S.E., Musto J., Scallan E., Angulo F. J., Kirk M., O’Brien S. J., Jones T. F., Fazil A., Hoekstra R. M. 2010. Studies The global burden of nontyphoidal Salmonella gastroenteritis. Clinical Infectious Diseases 50(6): 882-889.[5] Wibisono F. M., Wibisono F. J., Effendi M. H., Plumeriastuti H., Hidayatullah A. R., Hartadi E. B., Sofiana E. D. 2020. A review of salmonellosis on poultry farms: Public health importance. Syst. Rev. Pharm. 11:481–486. [6] Shaji S., Selvaraj R. K., Shanmugasundaram R. 2023. Salmonella Infection in Poultry: A Review on the Pathogen and Control Strategies. Microorganisms 20;11(11): 2814.