Hipokalcemia u krów
Krowa zasuszona oznacza krowę mleczną, która znajduje się w sytuacji, w której produkcja mleka ustaje przed wycieleniem. Ta część cyklu laktacyjnego jest określana jako okres zasuszenia krowy i zazwyczaj trwa od 40 do 65 dni.
Program żywienia zasuszonych krów mlecznych nie musi być skomplikowany; jednakże żywienie powinno odbywać się w taki sposób, aby można było uzyskać maksymalną produkcję mleka w następnej laktacji i aby można było ograniczyć zaburzenia metaboliczne.
Jak się okazuje, nie jest to takie proste zadanie.
Skutkiem błędów żywieniowych w okresie zasuszenia jest hipokalcemia. Krowy mleczne są narażone na znaczne ryzyko hipokalcemii na początku laktacji, kiedy rośnie ryzyko spadku stężenia wapnia we krwi znacznie poniżej normalnego dolnego zakresu referencyjnego wynoszącego około 8,5 mg/dl.
- Szacuje się, że problem zalegania poporodowego (hipokalcemia kliniczna) z reguły nie przekracza 8% zwierząt w stadzie (zwykle ok. 5 %), podczas gdy hipokalcemia subkliniczna może dotyczyć nawet 50 % zwierząt w stadzie.
Największe ryzyko
Hipokalcemia występuje znacznie częściej u krów starszych (3. laktacja i wyżej), aniżeli u pierwiastek. Spowodowane jest to spadkiem liczby receptorów dla parathormonu (PTH) i zmniejszeniem ilości komórek kostnych, a co za tym idzie, zmniejszeniu ulega pula wapnia absorbowanego z kości.
Drugim czynnikiem usposabiającym jest bez wątpienia rasa. Hipokalcemia częściej występuje u razy Jersey niż u HF-a.
Kosztowny problem
Podkliniczna i kliniczna hipokalcemia są powszechnymi i kosztownymi problemami w wielu fermach. Krowy z hipokalcemią często wymagają leczenia weterynaryjnego, mają obniżoną wydajność mleczną i są znacznie bardziej narażone na inne zaburzenia zdrowotne, takie jak mastitis, metritis i przemieszczenie trawieńca. Obliczono, że forma kliniczna hipokalcemii oznacza koszt 1000-1400 zł, natomiast subliniczna – 400-500 zł.
Jak stwierdzić, czy krowy narażone są na hipokalcemię?
Po pierwsze – należy pobrać krew 12-24 h po wycieleniu i zbadań poziom wapnia.
Po drugie – kontrola pH moczu krów na około tydzień przed wycieleniem (prawidłowe pH moczu u krów w końcowym okresie zasuszenia wynosi 6,2-6,8). Zaobserwowano, że kwasica metaboliczna może wpływać na receptory parathormonu, który reguluje poziom wapnia w organizmie.
Analiza pH moczu:
- pH moczu 8-7 oznacza zasadowicę
- pH moczu 5,5-6,5 oznacza lekką kwasicę metaboliczną,
- pH moczu poniżej 5,5 świadczy o kwasicy metabolicznej.
Zapobieganie
Aby zapobiec hipokalcemii, konieczne jest zapewnienie równowagi między ilością kationów w diecie, a ilością anionów. Przywróci to zdolność parathormonu do regulowania poziomu wapnia we krwi.
Aby zmniejszyć ryzyko hipokalcemii – ważne jest unikanie pasz bogatych w wapń. Podnoszą one pH krwi, co prowadzi do obniżenia sekrecji parathormonu, który jest odpowiedzialny za uruchomienie rezerw wapnia z kości.
Kiedy w stadzie stwierdzimy problem z hipokalcemią zaleca się suplementację doustną w formie gorzkich soli anionowych.
Dla poprawy wyników produkcyjnych kluczowe znacznie ma kondycja wątroby – to właśnie w wątrobie dochodzi do aktywacji witaminy D. Aktywna postać witamin D – kalcytriol (powstaje w wyniku hydroksylacji witaminy D3 w wątrobie i nerkach) zwiększa wchłanianie wapnia i fosforu w jelitach i resorpcję w nerkach. Aby stymulować ten proces warto wspierać pracę wątroby.