Wypadanie odbytu
Wypadanie odbytnicy może wystąpić u wszystkich gatunków zwierząt, aczkolwiek najczęściej diagnozowane jest ono u świń. Występuje, gdy mechanizmy podtrzymujące i mocujące (powięź, mięśnie, więzadła) są pokonywane przez nacisk (wysiłek spowodowany zaparciami, biegunką, kaszlem) lub tkanki podtrzymujące są osłabione.
Najbardziej narażone grupy technologiczne świń
Wypadanie odbytnicy najczęściej dotyka młode świnie w wieku od 6 do 20 tygodni (od 0,7% do 15% przypadków). Najwyższy odsetek świń z takim objawem (36,4%) obserwuje się, gdy osiągają one wiek 77-98 dni[1].
- Częstość występowania tego objawu u loch waha się od 0,5% do 1%, z czego dwie trzecie przypadków występuje w trakcie porodu lub w ciągu pierwszych 14 dni laktacji . U loch częstą przyczyną wypadania odbytnicy jest napięcie mięśni w trakcie porodu, obrzęk tkanki łącznej wokół odbytnicy i okolicy krocza podczas laktacji [2].
Czynniki predysponujące
W literaturze opisano wiele czynników wpływających na rozwój tego zjawiska[3]. Do przyczyn wypadania odbytnicy należą infekcje, których objawem jest biegunka.
- Zjawisko to obserwuje się u zwierząt, u których stwierdza się kolibakteriozę, różycę, salmonellozę.
- Przyczyną wypadania odbytu bywają pasożyty wewnętrzne, które intensyfikują skurcze mięśniówki, i tym samym prowadzą do osłabienia ściany zarobaczonego jelita.
- W stadach, w których diagnozuje się wypadanie odbytów nierzadko powodem tego zjawiska są choroby objawiające się kaszlem. U zwierząt zmagających się z pleuropneumonią świń wywołaną przez Actinobacillus pleuropneumoniae, kaszel powoduje zwiększenie ciśnienia śródbrzusznego i zwiększenie napięcia tkanek, co prowadzi do wypchnięcia odbytu na zewnątrz.
Wypadanie odbytu może być konsekwencją błędów żywieniowych np. niedoboru włókna, niewystarczającej ilość wody, mikotoksyn, zbyt wysokiej podaży lizyny oraz zbyt niskiej podaży wapnia i witaminy E w mieszance paszowej.
- Niedobór włókna w diecie predysponuje świnie do zaparć – zdarza się, że przy silnych parciach poza zwieracz odbytu na zewnątrz wypychany jest kał i końcowy odcinek jelita grubego (zwykle 8-10 cm).
- Do wypadania odbytu prowadzi również podawanie świniom nadmiernie rozdrobnionej paszy i częsta zmiana paszy; źródłem problemu jest zwiększona fermentacja w jelitach.
Wśród czynników zwiększających ryzyko wypadania odbytu wymienia się również czynniki środowiskowe, takie jak zbyt niska temperatura, nadmierna liczba zwierząt. Świnie tworząc skupiska są narażone na sytuację, w której dochodzi w ich organizmie do wzrostu ciśnienia wewnątrzbrzusznego, co intensyfikuje parcie na odbyt.
Do czynników odpowiedzialnych za wypadanie odbytu należą również czynniki:
- genetyczne,
- farmakologiczne (np. tylozyna powoduje świąd odbytu, biegunkę co sprzyja omawianemu zjawisku),
- technologiczne, takie jak niska masa urodzeniowa prosiąt; zbyt krótkie, uszkadzające nerwy przycinanie ogonów u prosiąt.
Leczenie i profilaktyka
Leczenie wypadnięcia odbytu u świń obejmuje postępowanie chirurgiczne i terapeutyczne, które może prowadzić do całkowitego wyzdrowienia. Jednak w większości przypadków ostatecznym rezultatem jest eutanazja. Wypadanie odbytu mimo że nie jest częstym zjawiskiem, jest uciążliwe i wiąże się ze znacznymi stratami ekonomicznymi. Już w 2006 roku, oszacowano, że straty ekonomiczne będące konsekwencją wypadania odbytu wynoszą ponad 5000 dolarów/rok/1000 loch[4].
Dlatego kluczem do utrzymania opłacalności prowadzonej produkcji na oczekiwanym tj. wysokim poziomie jest PROFILAKTYKA.
Jeśli w stadzie zdarzają się przypadki wypadania odbytów w pierwszej kolejności, należy zadbać o układ odpornościowy zwierząt. Jak to zrobić? Odpowiedź na to pytanie jest dość prosta. Zdrowe stado to takie, któremu zapewniamy mieszankę paszową dopasowaną do potrzeb, wspomagającą układ immunologiczny. Na szczególną uwagę zasługują dodatki wspierające pracę wątroby, której zadaniem jest wspieranie obrony organizmu przed patogenami, takimi jak wirusy, bakterie czy grzyby.
Dodatkiem o właściwościach hepatoprotekcyjnych (tj. ochronnych w stosunku do wątroby) jest:
Dawka: 400 g/1 t paszy
Skład: skoncentrowany dodatek fitobiotyczny, który w swoim składzie zawiera rośliny usprawniające pracę wątroby, wydalanie toksyn i metabolitów z organizmu.
Aby wyeliminować problem wypadania odbytów, należy dokładnie przeanalizować skład mieszanki paszowej. Należy sprawdzić, czy wyróżnia się ona odpowiednim poziomem włókna mającego wpływ na perystaltykę jelit. Warto również pamiętać, że jednym z czynników determinujących wydajność, zdrowotność zwierząt jest wielkość frakcji mieszanki paszowej. Gdy cząstki paszy są zbyt małe, może pojawić się problem wypadania odbytów, wrzodów żołądka. Kluczowe jest także zbadania paszy pod kątem mikotoksyn. Na szczególną uwagę zasługuje zearalenon, który jest wytwarzany przez grzyby Fusarium. By uniknąć jego wpływu na organizm zwierzęcy zalecane jest wdrożenie do żywienia dodatku ograniczającego biodostępność mikotoksyny po jej spożyciu, a także jej dystrybucję we krwi i narządach docelowych.
Takim dodatkiem jest:
Kontroluje i eliminuje szerokie spektrum mikotoksyn,
Jest dodatkiem o silnych właściwościach wiążących mikotoksyny, a także o silnym działaniu bakteriobójczym i grzybobójczym,
Dzięki zawartym naturalnym ekstraktom roślinnym i stabilizowanej witaminie C, zapobiega objawom związanym z toksycznością mikotoksyn.
Dawka prewencyjna: 0,5 kg/ 1 t paszy
Dawka przy średnim, dużym zagrożeniu mykotoksynami: prosięta do 25 kg m. c. 1,5-2 kg/1 t paszy; tuczniki 1-1,5 kg/1 t paszy; lochy 1,5-2 kg/1 t paszy
[1] Paboeuf F, Marttineau G.P., Morin N., Keranflec’h A., Cariolet R. 2014. Determinants of rectal prolapse in specific pathogen free piglets. J. Rech. Porcine, 46: 171-172. [2] Smith W.J., Straw B.E. 2006. Prolapses. In: Straw, B.E., Zimmerman, J.J., D’Allaire, S. and Taylor, D.J., Eds., Disease of Swine, Backwell Publishing, London.[3] Grudzień W., Szarek J., Dzikowski A., Babińska I. 2018. Rectal prolapse (prolapsus recti) in swine – as still open problem. Pol. J. Natur. Sc., 33(2).[4] Smith W.J., Straw B.E. 2006. Prolapses. In: Straw, B.E., Zimmerman, J.J., D’Allaire, S. and Taylor, D.J., Eds., Disease of Swine, Backwell Publishing, London.