KETOZA

Poziom NEFA rośnie, gdy krowa zbyt długo pozostaje w stanie ujemnego bilansu energetycznego. Gdy wątroba przeciążona jest przez nieestryfikowane kwasy tłuszczowe, dochodzi do ich utleniania w mitochondriach hepatocytów do ciał ketonowych. Podwyższony poziom ciał ketonowych (tj. acetonu, acetooctanu i β-hydroksymaślanu) jest głównym wyróżników ketozy subklinicznej.

KETOZA A OPŁACALNOŚĆ PRODUKCJI MLEKA

Krowy mleczne cierpiące na ketozę mają zwiększone ryzyko rozwoju innych zaburzeń metabolicznych (zapalenie wymienia, zapalenie macicy i przemieszczenie trawieńca). Krowy z ciężkim NEB są podatne na stłuszczenie wątroby, obserwuje się u nich zmniejszoną wydajność mleczną i reprodukcyjną. Wyniki badań pokazują, że subkliniczna ketoza występująca w pierwszych 2 tygodniach po porodzie jest w stanie zmniejszyć prawdopodobieństwo skutecznego zacielenia do około 165 dnia po porodzie[2].

Biorąc pod uwagę wydatki na leczenie, straty spowodowane zmniejszoną produkcją mleka, niską płodnością nietrudno ocenić koszt pojedynczego przypadku ketozy. Wyniki badania z 2015 roku, uzyskane przez naukowców z USA, pokazały, że wynosi on 289 dolarów (czyli ponad 1000 zł)[3]. Z kolei kanadyjskie badania z 2016 roku ujawniły, że ketoza u jednej krowy może wiązać się ze stratami, które wyceniono na 203 dolary (czyli 550-600 zł)[4].

PROFILAKTYKA KETOZY

Aby kontrolować ketozę, należy zwiększyć spożycie paszy i zminimalizować ujemny bilans energetyczny. Bardzo ważne jest kontrolowanie masy ciała, kondycji krowy. Optymalna wartość BCS wynosi 2,5-3,0[5]. Krowy otłuszczone z BCS >3,75 są bardziej narażone na ketozę, niż te z mniejszym zapasem tłuszczu.

Przez wiele lat w profilaktyce ketozy u wyjątkowo cennych sztuk, powszechne było i jest stosowanie dożwaczowych bolusów; niektóre z nich służyły m.in. do intensyfikacji produkcji propionianu[6], wykorzystywanego do syntezy glukozy, stanowiącej źródło łatwo dostępnej energii.

propionian wapnia – skuteczny, bezpieczny sposób na ketozę

W celu zmniejszenia ryzyka ketozy stosowany jest też propionian wapnia, który w żwaczu może być hydrolizowany do kwasu propionowego i jonów wapnia. Jest on bezpiecznym i niezawodnym dodatkiem do żywności i pasz. Został zatwierdzony przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) i Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO).

Propionian wapnia wchłaniany przez nabłonek żwacza, przechodzi do wątroby przez żyłę wrotną, i staje się prekursorem syntezy glukozy. Dlatego jest szeroko stosowany w celu skorygowania problemu metabolicznego u krów mlecznych[7]. U przeżuwaczy propionian przyczynia się aż w 60 – 74% do glukoneogenezy wątrobowej (enzymatyczny proces, który polega na przekształcaniu niecukrowych prekursorów w glukozę)[8]. Ponadto dostarcza niezbędnego wapnia. Regularne podawanie go krowom w okresie okołoporodowym może pozytywnie wpłynąć na spadek zawartości kwasów tłuszczowych we krwi, może obniżyć poziom ciał ketonowych, a co za tym idzie zminimalizować ryzyko wystąpienia hiperglikemii oraz ketozy.

WYNIKI BADAŃ POKAZUJĄ, ŻE SUPLEMENTACJA PROPIONIANEM WAPNIA:

• poprawia strawność składników odżywczych i status energetyczny krów mlecznych we wczesnej laktacji[9].
• poprawia jakość paszy – propionian wapnia jest jednym z najbezpieczniejszych inhibitorów pleśni.
• może zwiększyć wydajność mleka we wczesnej laktacji[10].
• zwiększa różnorodność bakterii w żwaczu [11].
• stanowi źródło wapnia[12], dzięki czemu sprawdza się w profilaktyce hipokalcemii.

KONDYCJA WĄTROBY – DLACZEGO TAK ISTOTNA?

Analizując patogenezę ketozy, warto zwrócić uwagę na rolę wątroby. Jest to wielofunkcyjny narząd, który jest odpowiedzialny m.in. za:

• reguluję procesów metabolicznych całego organizmu,
• przemiany energetyczne,
• magazynowanie tak zwanego zapasu energetycznego,
• metabolizm składników odżywczych,
• gromadzenie zapasów witamin (A, D, E, K).

Aby uniknąć zakłóceń w funkcjonowaniu wątroby zalecane jest stosowanie rozwiązań wspierających jej pracę. W tej roli egzamin zdaje niacyna, która hamuje i zmniejsza stłuszczenie wątroby, redukuje stany zapalne, zapobiega zwłóknieniu wątroby u zwierząt. Suplementacja niacyną może zwiększać stężenie propionianu i zmniejszać stężenie maślanu w płynie żwacza.

Ponadto od lat rosnącą popularnością cieszą się dodatki roślinne zawierające wysokie stężenie naturalnych składników bioaktywnych posiadających właściwości hepatoprotekcyjne. W Polsce z takich właściwości słynie wyciąg z karczocha i ostropestu plamistego. Okazuje się jednak, że kombinacja niektórych roślin ajurwedyjskich, wykazuje działanie ochronne na wątrobę silniejsze niż to, które wyróżnia cynarynę  (substancja czynna karczocha) i sylimarynę (aktywny kompleks flawonolignanów z łupin nasiennych ostropestu plamistego).

W profilaktyce ketozy egzamin zdaje roślinny dodatek Herb-All LIVER, którego wyróżnikiem jest nieprzeciętnie wysokie stężenie składników bioaktywnych. Dzięki temu już niewielka dawka tego dodatku przynosi oczekiwane efekty. Przeprowadzone do tej pory obserwacje (z udziałem krów mlecznych pochodzących ze stad zlokalizowanych w różnych częściach świata) ujawniły, że Herb-All LIVER jest w stanie zmniejszyć ryzyko ketozy i przy okazji redukuje problem zapalenia macicy, obrzęku układu rozrodczego.

Z uwagi na wpływ ketozy na wyniki produkcyjne, istnieje ciągła potrzeba szukania dodatków wspierających krowy w pierwszym okresie laktacji. Poszukiwane są rozwiązania, które będą:

• skuteczne,
• proste w użyciu,
• bezpieczne – tj. nie będą powodować efektów ubocznych i

Dlatego w celu zmniejszenia ryzyka ketozy zalecamy:  propionian wapnia (150-250 g/szt./dzień) i Herb-All LIVER (10 g/szt./dzień). Dzięki kombinacji obu dodatków możliwe jest wspieranie syntezy glukozy i procesów metabolicznych zachodzących w wątrobie.