BIEGUNKI U PROSIĄT
Spośród wszystkich objawów chorobowych występujących u prosiąt biegunka jest najczęstszym i prawdopodobnie najważniejszym. W dobrze zarządzanym stadzie mniej niż 3% miotów powinno wymagać leczenia, a śmiertelność prosiąt z powodu biegunki powinna wynosić mniej niż 0,5%.
Koszty ponoszone przez hodowcę zmagającego się z biegunkami u prosiąt
Koszty spowodowane biegunką mogą się znacznie różnić w zależności od nasilenia tego objawu. Wyliczono, że stada dotknięte biegunką noworodków ze śmiertelnością 10% tracą nawet 134 € (ok 560 zł) na lochę rocznie [1]. Tymczasem koszty biegunki poodsadzeniowej o niskim stopniu nasilenia wynoszą 40 € na lochę (ok. 170 zł)/rok.
Przyczyny biegunek u prosiąt
- Do najczęstszych przyczyn biegunki u prosiąt należą bakterie Escherichia coli, które zwykle bytują w jelitach świń nie powodując chorób. Ochronę prosiętom zapewniają przeciwciała obecne w siarze i mleku lochy. Jeśli prosięta nie otrzymują wystarczającej ilości siary lub jeśli siara nie jest wystarczająco wzbogacona w odpowiednie przeciwciała, prosięta zwykle około 5. dnia życia zaczynają biegunkować z powodu E. coli.
Zakażenie E. coli stanowi też poważne zagrożenie w okresie okołoodsadzeniwym. Wywołuje chorobę obrzękową, pojawiającą się ok 2 tygodnie po odsadzeniu. Istotnym czynnikiem sprzyjającym chorobie są błędy i zmiany żywieniowe. Ważnym momentem jest przejście z mleka matki na paszę, przez co prosięta przestają mieć stały dostęp do immunoglobulin klasy A. To powoduje obniżenie odporności na infekcje. Kolejnym czynnikiem sprzyjającym obrzękówce jest pasza odsadzeniowa cechująca się nieodpowiednią proporcją energii do białka.
Do czynników zakaźnych odpowiedzialnych za biegunki u prosiąt należy również Clostridium difficile. Tego typu infekcja powoduje zapalenie jelit w pierwszym tygodniu życia [2]. Na liście czynników odpowiedzialnych za biegunkę prosiąt znajdują się również rotawirusy (najczęściej typu A), infekcje Clostridium perfringens (typu A lub C) oraz pierwotniaki wewnątrzkomórkowe będące czynnikiem etiologicznym kokcydiozy.
W jaki sposób zmniejszyć ryzyko biegunek u prosiąt?
Aby zminimalizować ryzyko biegunek u najmłodszych zaleca się:
- utrzymanie dobrego statusu immunologicznego i produkcji przeciwciał u loch,
- nadzór porodu i pobrania przez prosięta siary, aby zapewnić odpowiednie jej spożycie,
- zmniejszenie narażenia na patogeny poprzez dezynfekcję chlewni między miotami, utrzymywanie świeżej, czystej i suchej ściółki w każdej chlewni,
- kontrola czynników stresogennych (szczególnie w momencie odsadzenia),
- stosowanie szczepień przeciwko E. coli i Clostridium perfringens,
- opracowanie z weterynarzem strategii zwalczania chorób w stadzie,
- systematyczna kontrola składu mieszanki paszowej dostarczanej prosiętom, zapewnienie im odpowiednich dodatków paszowych zmniejszających ryzyko biegunek.
Jakie dodatki paszowe zastosować by móc uniknąć biegunek u prosiąt?
Aby zmniejszyć ryzyko biegunek u prosiąt, zwłaszcza na wczesnym etapie ich życia (gdy głównym pokarmem dla osesków jest siara), zaleca się wzbogacić paszę lochy wysokoprośnej w dodatki zwiększające poziom immunoglobulin w siarze.
Dodatki mające wpływ na mikroflorę jelit u prosiąt
Jednym z narzędzi wykorzystywanym w kierunku poprawy zdrowotności prosiąt jest też otoczkowany maślan wapnia. Dowiedziono, że ma on wpływ na kontrolę problemu biegunek u najmłodszych zwierząt. Źródłem maślanu wapnia jest:
Dawka dla prosiąt: 1,5 kg/1 t mieszanki paszowej Prestarter,
Fitobiotyki w walce z biegunkami u prosiąt - który wybrać?
W sytuacji infekcji pierwotniakami
(m.in. Cystoisospora suis – atakuje głównie prosięta ssące w wieku 8 do 10 dni; Eimeria spp. – atakuje głównie prosięta odsadzone w wieku 1-3 miesięcy, loszki) zaleca się:
Dawka: prosięta – 500 g / 1 tonę mieszanki paszowej
Jeśli biegunka nie jest objawem infekcji pierwotniakami, przeciwbiegunkowy efekt można wzmocnić poprzez dodanie do paszy wysoko skoncentrowanego ziołowego:
Dawka: prosięta – 1,5 kg/ 1 t mieszanki paszowej
Okres podawania: co najmniej 10 dni, aż konsystencja kału powróci do normy
[1]Sjölund M., Zoric M., Wallgren P. 2014. Financial impact on pig production: III. Gastrointestinal disorders. Conference: The 6th European Symposium of Porcine Health Management At: Sorrento, Italy.; [2] Steele J. i in. 2010. Piglets models for acute or chronic Clostridium difficile illness (CDI). J. Infect. Dis. 201(3): 428-434.