SŁABA KONDYCJA PROSIĄT
W ciągu ostatnich dziesięcioleci, dzięki selekcji genetycznej, zwiększyła się średnia wielkość miotu. Niestety wiąże się to ze zmniejszeniem średniej masy urodzeniowej i ze zwiększoną zmiennością masy ciała w obrębie miotu. W konsekwencji zwiększyło to odsetek małych prosiąt (o masie urodzeniowej poniżej 1 kg) w dużych miotach.
Obserwuje się, że prosięta o niskiej masie urodzeniowej częściej chorują, wyróżniają się gorszym tempem wzrostu. Tłumaczy się to zmniejszonym rozmiarem jelita, mniejszą wysokością kosmków i stosunkiem kosmków do krypt.
Lżejsze prosięta są znaczącym wydatkiem dla branży. Wykazano, że prosięta ważące 5,5 kg w wieku 20 dni są w stanie osiągnąć 125 kg 8 dni wcześniej (168,8 dz.) niż te ważące 4,6 kg (176,8 dz.)[1]
Ponadto pomimo ciągłych postępów w genetyce, zarządzaniu, śmiertelność prosiąt jest nadal wszechobecna w produkcji trzody chlewnej. Szacuje się, że ponad 1/4 wszystkich urodzonych prosiąt nie przeżywa do momentu odsadzenia. Najwięcej noworodków umiera w ciągu pierwszych 72 godzin po urodzeniu [2].
- DLATEGO kluczowe jest wdrożenie działań mających na celu zoptymalizowanie masy ciała prosiąt w momencie odsadzenia. Od tego momentu możliwość wdrożenia strategii, dzięki którym lżejsze świnie mogą z powodzeniem dogonić swoich cięższych kolegów z kojca, dramatycznie spada.
W jaki sposób można osiągnąć ten cel?
Po pierwsze – należy zwrócić uwagę na jakość i ilość wyprodukowanej przez lochę siary. Zdolność prosiąt do odpowiedniego spożycia siary po urodzeniu ma kluczowe znaczenie dla ich krótko- i długoterminowego wzrostu. Jednak zdolność lochy do produkcji wystarczającej ilości siary jest ograniczona. Co więcej, istnieje wśród loch znaczna wrodzona zmienność w produkcji siary i jej składników, a czynniki przyczyniające się do tej zmienności są w dalszym ciągu badane. Uważa się, że kolostrogeneza u świń rozpoczyna się w ciągu ostatnich 10 dni przed oproszeniem i trwa przez cały proces porodu, obejmując syntezę składników specyficznych dla mleka i transfer immunoglobuliny G. Dlatego też ocena strategii żywienia loch w okresie przejściowym może przyczynić się do zwiększenia wydajności i składu siary, szczególnie u loch hiperproliferacyjnych.
Wykazano, że zmiana składu składników odżywczych diety począwszy od 105 dnia ciąży jest w stanie skutecznie zmodyfikować skład siary [3]. Okazuje się kluczowe jest uwzględnienie w mieszance paszowej dla loch wysokoprośnych i karmiących składników, które mają działanie immunomodulujące – zwiększające stężenie IgG, IgA i/lub IgM w siarze loch. Immunoglobuliny mogą być wchłaniane przez przewód pokarmowy w ciągu pierwszych 24 do 48 godzin po urodzeniu. Zwiększona zawartość Ig w siarze wzmacnia odporność bierną i stan zdrowia prosiąt po urodzeniu, i potencjalnie poprawia przeżywalność noworodków. Cel ten można uzyskać poprzez uwzględnienie w diecie polifenoli. W związku z tym, w celu poprawy kondycji prosiąt zaleca się:
SKŁAD: synergiczna naturalna mieszanka silnych i biodostępnych polifenoli, która zapewnia różne sposoby skutecznej ochrony komórek i tkanek organizmu przed utlenianiem
DAWKA: 1 kg/1 t paszy dla lochy wysokoprośnej (ostatnie 28 dni ciąży) i karmiącej
OBSERWOWANE EFEKTY STOSOWANIA: (1) Wyższa liczbę prosiąt urodzonych żywych. (2) Wyższy przyrost masy ciała prosiąt. (3) Niższy wskaźnik śmiertelności.
Po drugie – układając recepturę mieszanki paszowej warto wziąć pod uwagę komponenty o właściwościach hepatoprotekcyjnych. Składniki odżywcze, dodatki paszowe działając ochronnie w stosunku do wątroby, mają istotne znaczenie, biorąc pod uwagę wielofunkcyjność tego narządu. Hepatoprotekcyjne właściwości posiadają niektóre fitobiotyki, np.
SKŁAD: produkt czysto roślinny z dużą ilością naturalnej choliny, betainy i innych wtórnych substancji roślinnych
DAWKA: 0,3-1 kg/1 t paszy dla lochy wysokoprośnej i karmiącej (dawka zależna od kondycji lochy)
OBSERWOWANE EFEKTY STOSOWANIA: (1) Zwiększona liczba żywo urodzonych prosiąt. (2) Zwiększona przeżywalność nowonarodzonych prosiąt w ciągu pierwszych 24 godzin. (3) Zwiększony przyrost masy ciała prosiąt.
Po trzecie – chcąc wspierać kondycję prosiąt warto przyjrzeć się strategii żywienia tej grupy. Oczywiste jest, że w pierwszej kolejności należy ocenić ilość i jakość poszczególnych komponentów wchodzących w skład paszy typu prestarter. Dopasowanie składu mieszanki do potrzeb grupy (potrzeb zależnych od wielu, kondycji zwierząt) ma kluczowe znaczenie w kontekście optymalizacji tempa wzrostu. Dieta powinna wspierać funkcjonowanie wszystkich narządów, układów, ze szczególnym uwzględnieniem jelit. Zmiany strukturalne i funkcjonalne w ich obrębie zależą w dużej mierze od tego co, i w jakiej ilości oseski spożywają. Oceniono, że pobranie siary powoduje silny wzrost jelita, podwaja jego masę i zwiększa długość o 30% w ciągu trzech dni od urodzenia [4].
W kontekście budowy jelit fundamentalne znaczenie mają kosmki jelitowe – zwiększają one powierzchnię roboczą co najmniej pięciokrotnie w porównaniu do płaskiej powierzchni o tym samym rozmiarze. Wyróżnia się również mikrokosmki, które dodatkowo zwiększają powierzchnię chłonną 15-40 razy. Budowa kosmków zmienia się w zależności od odcinka jelita, co odzwierciedla ich różne funkcje. Zaobserwowano, że długość kosmków wzrasta od dwunastnicy do połowy jelita czczego, a następnie ponownie maleje w kierunku dystalnej części jelita krętego. Podobnych obserwacji dokonano w stosunku do krypt, które również zmieniają swój rozmiar w zależności od odcinka jelita [5].
Długość kosmków jelitowych ma znaczenie dla stopnia wykorzystania mieszanki paszowej. Dlatego tak ważne jest uwzględnienie w żywieniu prosiąt komponentów, które mają pozytywny wpływ na morfometrię jelit. Dlatego zaleca się wdrożenie do żywienia prosiąt maślanów – stanowią substrat energetyczny dla enetrocytów, wpływają na długość kosmków jelitowych, wzmacnia barierę jelitową, jej regenerację. Efekt ten można osiągnąć dzięki:
(otoczkowany maślan wapnia, 85%)
Dawka: Dla prosiąt zalecamy dawkę 1,5 kg/1 t mieszanki paszowej prestarter
BUTIFOUR®CCB warto uwzględnić również w diecie loch. Takie działanie pozwala poprawiała tempo wzrostu w okresie odchowu w warunkach prowokacji immunologicznej.
[1] Cabrera R.A., Boyd R.D., Jungst S.B., Wilson E.R., Johnston M.E., Vignes J.L., Odle J. 2010. Impact of lactation length and piglet weaning weight on long-term growth and viability of progeny. J. Anim. Sci. 88: 2265–2276. [2] Carnevale R. F., Muro B. B. D., Leal D. F. i in. 2024. The effects of feeding sows at onset of farrowing supplemental energy (blend of carbohydrates and glycerol) on farrowing kinetics and piglet vitality. Animal 18(3). [3]Adi Y.K., Taechamaeteekul P., Ruampatana J., Malison M., Suwimonteerabutr J., Kirkwood R.N., Tummaruk P. 2024. Influence of prepartum feed levels on colostrum production and farrowing performance in highly prolific sows in a tropical environment. Animal 18(2). [4] Xu R. J., Tungthanathanich P., Birtles M. J., Mellor D.J., Reynolds G.W. 1992. Simpson, H.V. Growth and morphological changes in the stomach of newborn pigs during the first three days after birth. J. Dev. Physiol. 17: 7–14. [5] Sumigray K. D., Terwilliger M., Lechler T. 2018. Morphogenesis and Compartmentalization of the Intestinal Crypt. Dev. Cell 45: 183–197.