KONIE kontra stres
KONIE KONTRA STRES
Konie mogą doświadczać stresu z powodu różnych czynników środowiskowych i społecznych. Niektóre z koni lepiej reagują na stresujące sytuacje niż inne. Stres może być jednak poważnym problemem, nawet dla najtwardszych koni, ponieważ może prowadzić do problemów zdrowotnych i behawioralnych.
Źródła stresu
Istnieją dwa rodzaje stresu u koni:
(1) ostry (w danej chwili) i
(2) przewlekły (w sytuacji, w której koń jest stale zaniepokojony).
Każdy rodzaj stresu powoduje uwalnianie substancji chemicznych, które wpływają na zachowanie konia.
W przypadku koni, źródłem stresu może być:
- transport – w jego trakcie problemem dla konia może być niekomfortowa temperatura, zamknięcie, nieodpowiednie podłoże lub oddzielenie od współtowarzyszy. Nawet jeśli koń był już wcześniej transportowany, podróż nadal może być stresująca, ponieważ udaje się do nieznanego miejsca i prawdopodobnie doświadcza niepokojących zmian w swojej rutynie.
- zła dieta lub jej zmiany – jeśli koń nie otrzymuje wystarczającej ilości paszy lub jego dieta jest uboga w niezbędne składniki odżywcze, może to powodować przewlekły stres. Niepożądane są również zmiany w diecie konia i w rutynie karmienia, mogą one prowadzić do długotrwałego stresu.
- ćwiczenia – ostre metody treningowe powodują niepokój i napięcie, niektóre konie mogą nawet bać się jeźdźca lub opiekuna, co może wywołać zachowania agresywne.
- izolacja od innych koni lub od przyjaciela przez dłuższy czas,
- choroba lub uraz – źródłem stresu jest wpływ choroby lub urazu na konia, może nim być również obecność weterynarza lub przebywanie w szpitalu weterynaryjnym,
- ekstremalne temperatury,
- złe metody obsługi – wielokrotne obsługiwanie konia w sposób, który go przeraża,
- strzyżenie – dla niektórych koni dźwięk i uczucie strzyżenia mogą być bardzo przerażające, powodując u konia silny stres.
Oznaki stresu
Konie są indywidualnościami i obserwuje się u nich różne oznaki stresu. Zdarza się, że wykazują więcej niż jedną oznakę jednocześnie. Właściciele i opiekunowie koni muszą być w stanie rozpoznać te oznaki, aby zidentyfikować przyczynę i poprawić sytuację zwierzęcia.
Niektóre oznaki, na które należy zwrócić uwagę to:
- zmiana osobowości – koń, który zwykle jest entuzjastycznie nastawiony do pracy, pod wpływem stresu może nagle stracić motywację lub sprawiać wrażenie przygnębionego,
- niewyjaśniona utrata masy ciała,
- stereotypowe zachowanie – np. tarzanie się, żucie, kopanie ścian, chodzenie po boksie. Stereotypowe zachowania mogą być wskaźnikiem, że koń nie dostosowuje się dobrze do zmiany otoczenia lub rutyny,
- częste ziewanie – może ono uwalniać endorfiny, które pomagają koniom radzić sobie ze stresującą sytuacją. Jeśli koń często ziewa, warto zadać sobie pytanie, czy może istnieć powód, dla którego jest zestresowany.
- zgrzytanie zębami – jeśli koń nie ma zdiagnozowanych problemów stomatologicznych, zgrzytanie zębami jest prawdopodobnie wynikiem stresującego środowiska.
- nieodpowiednie zachowanie podczas jazdy – zmiana zachowania podczas jazdy, brykanie, zatrzymywanie się przy ogrodzeniu,
- wysoki puls i przyspieszenie oddechów – może to być chwilowe, gdy koń jest zaskoczony lub dłuższe, gdy znajduje się w stresującej sytuacji,
- obniżona odporność organizmu – zbyt dużo kortyzolu może osłabić układ odpornościowy konia, przez co zestresowany jest bardziej narażony na choroby zakaźne,
- zwiększona ilość odchodów (zwykle o luźnej konsystencji) – gdy koń jest zestresowany, może produkować więcej odchodów niż zwykle,
- wrzody żołądka są bardzo powszechne u zestresowanych koni – może je powodować podwyższony poziom hormonów stresu. Kortyzol zmniejsza produkcję prostaglandyny, co obniża poziom pH w żołądku konia, co osłabia ochronną wyściółkę i sprawia, że koń jest bardziej podatny na rozwój wrzodów. Wrzody żołądka powstają także, gdy koń nie jest karmiony regularnie.
Co możesz zrobić, aby zminimalizować stres?
Rutyna: jest ona kluczem do tego by koń był spokojniejszy, mniej zestresowany. Utrzymywanie rutyny konia na tym samym poziomie każdego dnia niweluje ryzyko ujawienia się wyżej wymienionych objawów stresu.
Regularne wykonywanie zabiegów profilaktycznych: choroby, problemy stomatologiczne są istotnym źródłem stresu, dlatego by go uniknąć konieczna jest regularna opieka weterynaryjna i stomatologiczna. Jeśli wizyty u weterynarza lub kowala stresują konia, warto rozważyć znalezienie weterynarza lub kowala, który poświęci czas na uspokojenie zestresowanego konia.
Monitorowanie interakcji społecznych: by uniknąć stresu ważne, aby wziąć pod uwagę potrzeby społeczne konia. Należy obserwować jego interakcje z innymi końmi na pastwisku i w stajni. Jeśli koń wydaje się czuć niekomfortowo warto wziąć pod uwagę przeniesienie go do innego boksu.
Odpowiednia dawka ruch: jeśli koń spędza zbyt dużo czasu w boksie, należy stopniowo zwiększać jego ruch na pastwisku. Ponadto zapewnienie odpowiednich ćwiczeń pozwala uniknąć kontuzji.
Zdrowa dieta i harmonogram karmienia: Warto pamiętać, że konie potrzebują dobrze zbilansowanej diety i regularnego harmonogramu karmienia, aby zachować zdrowie i kondycję. Konie powinny spożywać w ciepłe dni 60-70 litrów wody dziennie, przyjmować od jednego do dwóch procent masy ciała w paszy. W zdrowym harmonogramie żywienia konie są karmione częstymi, małymi posiłkami w ciągu dnia.
Naturalne wsparcie dla zestresowanego konia: wsparciem dla konia narażonego na różnego rodzaju stresory są dodatki do paszy, m.in. fitobiotyki[1]. Kompozycja odpowiednich ziół działa uspokajająco, i nie zwiększa ryzyka jakichkolwiek efektów ubocznych. Tego typu dodatki są całkowicie bezpieczne, co jest istotne biorąc pod uwagę, że konie (mimo swoich gabarytów) są delikatnymi zwierzętami.
Dodatkiem roślinnym o właściwościach uspokajających jest:
[1] fitobiotyki to fitogeniczne roślinne dodatki paszowe, które są powszechnie stosowane w konwencjonalnym leczeniu zwierząt; [2] neuroprzekaźnik, który pełni ważne funkcje, takie jak fizjologiczna regulacja hemostazy, krzepnięcia krwi, metabolizmu kości, wzrostu układu sercowo-naczyniowego, aktywności skurczowej i motoryki przewodu pokarmowego, czynności nerek oraz stresu; [3] Kortykosteroidy to szeroka kategoria hormonów obejmująca wszystkie hormony steroidowe związane ze stresem